Khóm Tân Phước hướng đến sản xuất bền vững, nâng cao giá trị nông sản

Phát triển vùng nguyên liệu tập trung, cải thiện chất lượng đất và tăng cường liên kết với doanh nghiệp chế biến đang trở thành những giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị cây khóm tại Đồng Tháp.

Vùng chuyên canh khóm quy mô lớn với nhiều tiềm năng phát triển

Khóm (dứa) từ lâu đã là một trong những cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho người dân tại khu vực Tân Phước, tỉnh Đồng Tháp. Nhờ khả năng thích nghi với điều kiện đất phèn cùng kinh nghiệm canh tác được tích lũy qua nhiều năm, địa phương đã hình thành vùng sản xuất khóm tập trung với quy mô lớn.

Hiện Đồng Tháp có khoảng 17.000 ha trồng khóm, sản lượng đạt trên 260.000 tấn mỗi năm. Trong đó, hai giống được sản xuất phổ biến là Queen và MD2. Nếu điều kiện canh tác và tiêu thụ thuận lợi, lợi nhuận có thể đạt khoảng 145–150 triệu đồng/ha.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế sẵn có, ngành hàng khóm vẫn còn một số hạn chế như sản xuất nhỏ lẻ, liên kết tiêu thụ chưa đồng bộ và phụ thuộc nhiều vào thị trường trái tươi. Khả năng bảo quản, chế biến sau thu hoạch cũng chưa khai thác hết tiềm năng của nguồn nguyên liệu.

Chú trọng cải tạo đất, sử dụng phân bón hợp lý

Một trong những vấn đề đáng quan tâm tại vùng trồng khóm hiện nay là chất lượng đất có xu hướng suy giảm sau thời gian dài canh tác liên tục.

Việc sử dụng phân bón chưa cân đối, phụ thuộc nhiều vào phân hóa học và chưa chú trọng bổ sung chất hữu cơ có thể làm ảnh hưởng đến độ phì nhiêu của đất. Điều này không chỉ tác động đến sự phát triển của cây khóm mà còn làm tăng chi phí đầu tư của người sản xuất.

Trước thực tế đó, các hợp tác xã đang từng bước hướng dẫn nông dân thay đổi phương thức chăm sóc theo hướng khoa học hơn. Thay vì bón phân hoàn toàn dựa trên kinh nghiệm, người trồng cần quan tâm đến nhu cầu dinh dưỡng của cây ở từng giai đoạn, đồng thời theo dõi tình trạng đất và chủ động quản lý sâu bệnh.

Giải pháp được khuyến khích là giảm sử dụng phân hóa học không cần thiết, tăng cường bổ sung phân hữu cơ và các sản phẩm hỗ trợ cải thiện đất. Việc này hướng đến mục tiêu duy trì độ phì nhiêu, nâng cao hiệu quả hấp thu dinh dưỡng và giảm chi phí sản xuất lâu dài.

Bên cạnh đó, đội ngũ kỹ thuật của hợp tác xã cũng trực tiếp đến vườn để kiểm tra, hướng dẫn quy trình chăm sóc và xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình canh tác.

Một số mô hình còn tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như vỏ, hạt xoài, mít, thanh long và sầu riêng để sản xuất nguyên liệu hữu cơ thông qua quá trình xử lý vi sinh. Đây là hướng đi góp phần tái sử dụng nguồn phụ phẩm, giảm chất thải và bổ sung nguồn vật chất hữu cơ cho sản xuất nông nghiệp.

Tăng cường liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ

Để ngành hàng khóm phát triển ổn định, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết được xem là yêu cầu quan trọng.

Thay vì để từng hộ nông dân tự sản xuất và tìm đầu ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua và đơn vị chế biến.

Quá trình liên kết cần được thực hiện ngay từ khâu xây dựng vùng nguyên liệu, lựa chọn giống, áp dụng quy trình canh tác, kiểm soát chất lượng cho đến thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm.

Khi doanh nghiệp tham gia từ đầu, các yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn thị trường sẽ được chuyển đến người sản xuất sớm hơn. Nhờ đó, hạn chế tình trạng sản phẩm không đáp ứng yêu cầu thu mua hoặc gặp khó khăn khi thị trường biến động.

Ngoài ra, việc xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và áp dụng quy trình sản xuất an toàn cũng cần được đẩy mạnh. Đây là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao uy tín nông sản, tạo điều kiện mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu.

Đẩy mạnh chế biến sâu, gia tăng giá trị cây khóm

Một hướng phát triển cần được quan tâm là đầu tư công nghiệp chế biến nhằm giảm sự phụ thuộc vào thị trường tiêu thụ khóm tươi.

Khi sản lượng thu hoạch lớn hoặc thị trường tiêu thụ gặp khó khăn, việc thiếu cơ sở chế biến có thể khiến nông dân chịu áp lực về giá bán và thời gian tiêu thụ.

Phát triển các sản phẩm chế biến từ khóm sẽ giúp đa dạng hóa đầu ra, kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị thương mại. Đồng thời, phụ phẩm sau thu hoạch cũng có thể được nghiên cứu để tận dụng làm nguyên liệu cho những lĩnh vực sản xuất khác, góp phần hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.

Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu khóm Tân Phước, phát triển du lịch nông nghiệp và mở rộng thị trường xuất khẩu cũng là những hướng đi có tiềm năng.

Hướng đến ngành hàng khóm phát triển bền vững

Trong thời gian tới, mục tiêu phát triển cây khóm tại Đồng Tháp không chỉ dừng lại ở việc mở rộng diện tích hay gia tăng sản lượng mà cần tập trung nhiều hơn vào chất lượng và giá trị gia tăng.

Để thực hiện mục tiêu này, cần phát huy vai trò kết nối của các hợp tác xã, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Đặc biệt, việc kết hợp giữa cải thiện sức khỏe đất, sử dụng phân bón cân đối, kiểm soát sâu bệnh và tổ chức vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn sẽ tạo nền tảng cho sản xuất ổn định lâu dài.

Khi các khâu từ trồng trọt, thu hoạch, bảo quản đến chế biến và tiêu thụ được kết nối đồng bộ, cây khóm Tân Phước sẽ có thêm cơ hội nâng cao sức cạnh tranh, gia tăng thu nhập cho người nông dân và khẳng định vị thế trên thị trường nông sản.

Nguồn tham khảo: Báo Nông nghiệp và Môi trường.